Het Regentessekwartier en het
Valkenboskwartier worden vaak in één adem genoemd, alsof het één wijk betreft. Dat is
echter niet het geval. De twee wijken worden gescheiden door de Beeklaan, die vanaf de
Loosduinsekade naar de Haagse Beek loopt en ook Duinoord doorkruist.
Qua architectuur en bouwstijl verschillen de twee wijken
enigszins. Het Regentessekwartier (grenzend aan het Zeeheldenkwartier
en oud Den Haag) is tussen 1860 en 1905 aangelegd, het
Valkenboskwartier kort daarna. In het Valkenboskwartier is de overgang van de Jugendstil
naar het meer zakelijke bouwen, noodzakelijk toen het in het (neutrale) Nederland
financieel wat minder ging tijdens de Eerste Wereldoorlog.
De Weimarstraat, genoemd naar de
Hertog van Saxen-Weimar-Eisenach, doorkruist de twee wijken. Het
Valkenboskwartier wordt de laatste jaren erg opgeknapt. Eigenaren van woningen hebben de
handen inééngeslagen en zijn begonnen aan grootschalige woning restauraties. Vooral
langs de Valkenboslaan is het resultaat goed zichtbaar.
In de buurt van de Loosduinsekade wordt "Nieuw
Valkenbos" gebouwd. Prachtige huizen in Neo-klassieke stijl.
Architectonische hoogstandjes zijn tevens de Neo-Gotische
Katholieke Kerk (St. Agnes) aan de Beeklaan en de daarnaast gelegen Heilig Hart school
(1905, Jugendstil). Achter de Heilig Hartschool lag vroeger een enorme tuin. Deze is
helaas verdwenen.
Het water in de Afzanderijvaart
(bij de Valkenboskade) dat van de Hanenburglaan naar het restant van de Loosduinse Vaart
stroomt, is het snelst stromende water van Den Haag. Ik dacht lange tijd dat dat door
hoogte verschil kwam, maar het heeft te maken met een gemaal dat het water rondpompt. Ik
heb mij laten vertellen dat men de stroomrichting zelfs om kan draaien.
Het is altijd een spectaculair gezicht om het water vanuit
de Afzanderijvaart de Loosduinse Vaart in te zien kolken.
Ooit voeren er kolenschuiten door dit kanaal. Dat is nu
niet meer mogelijk. De bruggen zijn te laag. Lage boten kunnen er echter nog wel varen als
ze tegen de stroom in kunnen komen.
Het kanaal was vroeger een sloot. In het begin van de 20e
eeuw lagen er nog weilanden aan het water en stonden er diverse boerderijen. Dat is nog
maar iets meer dan 100 jaar geleden en toch is het absoluut niet meer voor te stellen.
Wat in de afgelopen 100 jaar ook zeer veranderd is, is het
Copernicusplein.
Ooit had het dezelfde allure als het Regentesseplein.
Die vergelijking maak ik niet voor niets, want op het Copernicusplein stond ook een
Obelisk, een bijzonder monument.
Omstreeks 1925 is het weg gehaald omdat de
tram ruimte nodig had (tram 12 kruist hier nog steeds de Valkenboslaan). De Obelisk is
niet gesloopt, maar verplaatst. Na enig speurwerk vond ik hem op het Burgemeester
Francoisplein (Loosduinen). Het monument is opgericht voor Jonkheer Gevers-Deynoot
(1807-1877), oprichter van de "Mij. van Landbouw".
Het heeft tussen 1878 en 1912 aan de
Buitentuinen gestaan, bij de ingang van het landgoed Rusthoek ! (vlak bij de Loosduinse
Vaart) en is dus twee maal verplaatst.
