De Sierkan, vol uit "De 's Gravenhaagsche
Melkinrichting (met) De Sierkan" is opgericht in 1879. Het was de Haagse Apotheker
Mouton die, samen met enkele collegae en een gepensioneerde officier (Koentz) vond dat de
aangeboden melk in Den Haag te slecht van kwaliteit (geworden) was.
De Sierkan zorgde voor de verspreiding van
Melk(producten) in de regio Den Haag. Tot die tijd kwam de melk rechtstreeks van de boer.
Oud Den Haag lag immers (binnen haar Singelgracht) in een groen
gebied. De bewoners van de oude stad hoefden slechts één van de 17e eeuwse ophaalbruggen
over te wandelen om bij een boerderij te staan. De boeren kwamen zelf ook naar de markten
in Den Haag. Den Haag begon echter halverwege de 19e eeuw snel te groeien en de
boerderijen verdwenen. Boeren zullen nog wel naar de stad gekomen zijn, maar de
verpakkingsmethodes waren nog niet dusdanig dat de melk (producten) lang goed bleven. Er
kwamen melkfabrieken waar de melk van bacteriën werd ontdaan door o.a. pasteurisatie /
sterilisatie.
De Sierkan zorgde niet alleen voor de bewerking maar -in de
Haagse Regio- tevens voor de verspreiding van de melk (producten). Naast de Sierkan had je
ook Neerlandia (vanaf 1912 "De Landbouw") en "De
Veluwe". Dat bedrijf bevond zich bij de Scheepmakersstraat.
In het hoofdgebouw van dat bedrijf vinden we thans "Stay Okay" (jeugdherberg).
"De Veluwe" hield zich bezig met de verkoop van zuivelproducten (kaas, boter).
Ook andere grote steden hadden -vanzelfsprekend-
Melkinrichtingen, in Amsterdam bijvoorbeeld verenigd in de VAMI (Vereenigde
Amsterdamsche Melkinrichtingen), die net als de Haagse "Sierkan", werd opgericht
in 1879.
In Leiden was ook een "Sierkan" melkinrichting
(opgericht in 1913).
De Haagse Sierkan had vele vestigingen. Soms groot en soms
heel klein. Winkels en (65!) zogenaamde "Melksalons". Zo was er een bescheiden
Sierkan uitstalling bij het Malieveld en bevond zich een groot
fraai pand aan de Stadhouderslaan, hoek A. Heinsiusstraat. Het gebouw bestaat nog steeds.
De reclame uitingen zitten nog aan de muur ! Er staat ook nog een duidelijke herkenbaar
Sierkan-gebouw aan de Laan van Meerdervoort / Beeklaan bij het Valkenbosplein.
Ook in de Keizerstraat in Scheveningen is een Sierkan
gebouw bewaard gebleven.
G. Scholtes wees mij er op dat er ook aan de Frederik Hendriklaan een Sierkan is geweest. Nu zit in dat pand een
supermarkt, maar de tegeltableaux zouden nog aanwezig zijn boven de ingang. Ik zal daar
binnenkort foto's van maken.
Er bevond zich ook een Sierkan in de Passage
! en in de Haagse Schoolstraat is een prachtig uithangbord
van de Sierkan bewaard gebleven. Het hangt nog aan de gevel.
Er waren ook heel veel melk-kiosken. Een zeer groot
exemplaar was te vinden in Scheveningen (voor het
Kuhrhaus).
De "melk-fabriek", waar de melk met vrachtwagens
werd aangevoerd en vervolgens in de hal in flessen werd gedaan (die werden verspreid over
de stad) stond allereerst in de Nieuwe Havenstraat en na 1922 aan de Lulofsstraat (Laakhaven). De fabriek sloot de poorten in 1985, maar het pand heeft
tot zeker 1991 nog bestaan, maar is toen toch gesloopt.
Melk werd ook aangevoerd met schepen (een Steilsteven)
vanuit Loosduinen, Bodegraven en Alphen aan de Rijn. Het bracht de melk niet alleen naar
Den Haag, maar voer ook op Rotterdam. Één van die schepen (toepasselijk "De
Sierkan" genaamd) bestaat nog en heeft thans (in Groningen) een woonfunctie gekregen.
Er stonden ook koeien in Loosduinen. Op
"Berkendael". Daar werd ook chocolade melk geproduceerd en gesteriliseerde pap.
Al met al was de Sierkan -tot circa 1965- een groot bedrijf..
Melkproducten werden niet alleen vanuit de diverse
Melkinrichtingen verkocht, melkbezorgers van De Sierkan reden met paard en wagens en
handkarren door de stad en verkochten melk, karnemelk en andere zuivelproducten aan huis.
Er waren maar liefst 339 wagens in bedrijf !
In de begin jaren zaten al die producten nog niet in karton
of glas. De melkboer had gepoetste koperen melkbussen op de wagen
staan en schonk het gewenste product uit in Aardewerken-, glazen- en geëmailleerde
kannen, al naar gelang de klant meebracht.
In de Eerste van der Kunstraat bevond zich een ijsfabriek
van de Sierkan (later ERMI-ijs). Hier waren oorspronkelijk ook de paardenstallen Die
gebouwen zijn allen bij de ontwikkeling van Nieuw Laakhaven
verloren gegaan.
De Sierkan is in de jaren '60 met andere melk inrichtingen
opgegaan in de "Melkunie", dat sinds 1990 onderdeel is van Campina.
Schaalvergroting... ook in de Melk.
Toch is de Sierkan niet uit het Haagse Straatbeeld
verdwenen. Gelukkig maar !
Het gebouw van de Sierkan aan de Stadhouderslaan is een
paar jaar geleden schitterend gerenoveerd ! Het staat er bij alsof het "vorige
week" opgeleverd is.
Wonderbaarlijk in feite en vooral te danken aan de bewoners
van het Statenkwartier. In 1984, vlak voor de de sluiting van de fabriek in Laakhaven,
stond het al een tijdje leeg en was in feite rijp voor de sloop. Totaal verwaarloosd en
zonder dakpannen. Het pand werd dichtgetimmerd en het zag er ook naar uit dat de
slopershamer de ruïne, die het geworden was, met de grond gelijk zouden gaan maken.
Massale protesten uit de buurt hebben er voor gezorgd dat
het gebouw gered is! Wie het nu ziet staan kan niet anders dan daar ontzettend blij mee
zijn !
Er zitten appartementen in en het heeft een culturele
bestemming gekregen.
