Vlak buiten het oude centrum van Den Haag ligt de
Scheepmakersstraat. Met zo'n naam ligt het voor de hand dat er schepen gebouwd zijn, maar
toch is er verder niets meer dat daar nog aan herinnert, alleen wat oude foto's.
De scheepswerf is al kort na 1900 verdwenen. Er voor in de
plaats kwam een Hofjescomplex (Concordia) en een houthandel (Van Cornelis vd Stadt. De
houthandel is later veranderd in "H. Berger".
Tussen de houthandel en het huidige Rijswijkseplein werd in
1913 het gebouw van Maatschappij De Veluwe ('Boter Koffie Thee Margarine') neergezet. Dat
gebouw is nu van "Stay Okay" (voorheen de Jeugdherberg).
De panden tegenover de ingang van het voormalige
hoofdkantoor van De Veluwe (nu dus Stay Okay) werden ook gedeeltelijk gebruikt door De
Veluwe. Die maatschappij zou ze omstreeks 1925 hebben laten bouwen. Boven werd gewoond en
op de begane grond verpakte men balen suiker, bonen, koffie etc. in pond/kilozakken.
De Veluwe bezorgde (tot in de jaren '50) met handkarren zuivelprodukten aan huis
in Den Haag.
Collega gids G. Scholtes schreef mij over De Veluwe : Dat
was een van de vele cooperatieve verenigingen. Daar werd je als arbeider lid van, voor een
lage jaarlijkse bijdrage kon je vervolgens profiteren van voordelige prijzen en eventueel
krediet krijgen
Het was DE manier voor arbeidersgezinnen om het hoofd boven water te houden. De
cooperatie stopte al het verdiende geld weer in het bedrijf.
Er waren er zeer veel in Den Haag:
- Aan de Singelgracht : De Kortenaerkade hoek Anna Paulownastraat. Waar nu "De
Kortenaer" (Verkeer en Waterstaat) te vinden is, stond het prachtige gebouw van Jan
Wils. Daarin zat de OLVEH verzekeringsmaatschappij.
- Aan de Zoutkeetsingel, vlak bij de Loosduinse weg tussen de portiekwoningen uit
1912. De naam staat nog in de gevel!
- Aan de Noordwal staat nog het gebouw van de
Cooperatieve aardappelhandel "EIGEN HULP" met die prachtige fjordenpaarden
voor hun karren, die overal in Den haag kwamen (tot 1970 ongeveer)
- Onderlinge Levensverzekering Eigen Hulp.
- De laatste cooperatie die me zo te binnen schiet DE VOLHARDING. Opgericht
1893. Zij waren in verschillend branches actief.
Ze hadden een Broodfabriek (blauwe bakkerskarren!), maar ook Levensmidelenwinkels
en een Kraamkliniek: aan de Gedempte Burgwal (nu Chinees
handelsgebouw) en op De La Reijweg hadden ze een Begrafenisonderneming (thans CUVO),
Poliklinieken. De slogan was "Slogan "Niet om het Gewin,maar voor het
Gezin!"
- Het voormalige hoofdkantoor [nu Randstad Uitzendbureau] heeft wereldfaam vanwege
de architectuur (Architecten Buis en Lurssen. 1928). Het staat aand de Grote Markt, hoek Grote Marktstraat. In de
hal van dat kantoor staat (stond ?) een spreuk van Henriette Roland Holst, die boekdelen
spreekt: "O MAN, O VROUW, ZEG NIET MEER "Ik", ZEG
"WIJ"."IK" SNOERT DEN KETEN VASTER, "WIJ" MAAKT VRIJ.
