De Fluwelenburgwal lag tussen de Herengracht en de Wijnhaven. Deze naam
hoorde bij de kade van de Pauwengracht. Deze Pauwengracht lag net als de Herengracht
niet precies midden tussen de huizen. De Herengracht had echter wel twee kades, de
Pauwengracht niet! Alleen aan de kant van de latere Staatsdrukkerij (nu kantoor en garage)
kon men te voet en te paard langs het water wandelen/rijden over de Fluwelenburgwal.
De gracht werd dus in de 17e eeuw Pauwengracht
genoemd, de kade "Fluwelen burgwal" en die naam is na de demping (omstreeks
1858) gebleven, de naam "Pauwengracht" is met het water verdwenen.
De naam Fluwelenburgwal heeft de kade
waarschijnlijk te danken aan een fluweelwever (Abraham Bemans) die aan deze gracht woonde.
Er woonden daarnaast veel rijken aan deze gracht. Een van
de beroemde bewoners was Johan de Witt. Hij heeft vanaf 1656 enkele
jaren aan deze prachtige gracht gewoond. Daarna is hij verhuisd naar de Kneuterdijk.
Aan de gracht stond ook het Logement van de Hollandse
steden Gorkum, Schiedam en Schoonhoven. Iets verder van het regeringscentrum dan de Logementen van Leiden, Alkmaar, Enkhuizen (Buitenhof),
Dordrecht (Tournooiveld), Amsterdam (Plein)
en Rotterdam (Plein), maar wel
schitterend gelegen.
De drie steden Gorkum, Schiedam en Schoonhoven waren niet
groot en bezaten dus samen één pand. Daarnaast zetelde de ambassadeur van de Verenigde
Staten.
De Amerikaanse zaakgelastigden hebben er tot 1829 ook
gewoond. Het logement van de drie steden en het huis van de Amerikanen bestaan niet meer.
De Pauwgracht maakte vlak voor de Wijnhaven
een scherpe bocht naar rechts. vervolgens 'stroomde' het water onder een hoog
boogbruggetje door. Op de hoek van de Pauwgracht en de Wijnhaven stond hotel "Ville
de Paris", daar heeft de jonge Wolfgang Amadeus Mozart nog geslapen
(met een deel van zijn familie) toen hij in Den Haag verbleef. Later heeft het wonderkind,
die hier op uitnodiging van de Stadhouderlijke familie verbleef, ook nog op het Spui gelogeerd. Deze panden zijn net als de ambassade van de
Amerikanen en het logement afgebroken.....
Logementen waren niet meer nodig toen Nederland een
Koninkrijk geworden was en de macht van de steden was verdwenen. De twee panden zijn in
1829 door de Nederlandse Staat gekocht. Er voor in de plaats kwam (in 1866) het gebouw van
de Lands (staats) drukkerij. Dat monumentale pand bestaat nog steeds. Het is tegenwoordig
een kantoor, opleidingsinstituut (Schoevers) EN parkeergarage. Dat had de architect in de
19e eeuw ook nooit kunnen vermoeden.
Men heeft het trouwens netjes gedaan, de ingang van de
garage is stijlvol aangebracht.
Naast de voormalige Landsdrukkerij staat een ander
monumentaal pand. De gevel lijkt ouder dan die in werkelijkheid is. Die is in 1910
'gemaakt'. In het pand heeft tussen 1856 en 1992 de Orde van Vrijmetselaren gezeten. Thans
maakt het gebouw -samen met de voormalige landsdrukkerij- deel uit van de Resident.
Behalve de twee opvallende monumentale panden die hierboven
kort zijn beschreven staan er ook aan de overzijde nog enkele prachtige oude panden. Één
daarvan heeft zelfs een flinke voortuin. Iets wat redelijk uniek is in de Haagse
binnenstad. Ooit grensde die tuin dus direct aan het water. Wellicht was er een klein
bruggetje.
Er is aan de Fluwelenburgwal echter ook veel nieuwbouw
verrezen, vooral na 1980. Enkele mooie woonhuizen zijn in in 1998 gesloopt om plaats
te maken voor een onderdeel van de Resident.
Het water is in 1858 verdwenen en zal hier niet snel meer
terugkeren. Indien men de Herengracht heropend zal het water
waarschijnlijk (het beste) ondergronds terug kunnen stromen (Bleyenburg, Casuariestraat)
naar de Singelgracht.
De reden dat de Fluwelenburgwal waarschijnlijk droog blijft
staan is de tramtunnel. Die zit immers erg in de weg en zo snijdt de stad zich constant in
de vingers doordat belangrijke beslissingen worden genomen zonder echt na te denken over
de (binnen)stad als geheel.
