Oostzijde: Op de hoek van de Hofweg
en de Lange Poten staat de 'perstoren', onderdeel van de nieuwbouw voor de Tweede Kamer
van Pi de Bruijn die in 1992 opgeleverd werd.
Aanzicht van de perstoren van de
Tweede Kamer vanaf de kop van het Spui, juni 2002.
Verderop langs de Hofweg bevindt zich nu
een plein, de Hofplaats.
De Hofplaats gezien vanaf de Hofweg,
juni 2002.
Rechts de nieuwbouw van de Tweede Kamer uit 1992,
rechts enige oudere panden van het Binnenhofcomplex.
De ronde uitstulping is de omgang van de
vergaderzaal van de Tweede Kamer. Links ervan bevindt zich een doorgang door de nieuwbouw
naar het Plein. Helaas kon deze doorgang om veiligheidsredenen niet opengesteld worden
voor het publiek, zoals oorspronkelijk gepland was. Het zit er na 11 september, Madrid en
Londen niet meer in. Op het zit-richteltje links staat de tekst van artikel 1 van de
grondwet.
De huidige Hofplaats is het resultaat van
drie 'sloopsessies'. De eerste was de doorbraak van de Hofweg bij de Kapelsbrug in 1914.
Voor die tijd bevonden zich tussen Lange Poten de Kapelsbrug, het Achterom, de Hofstraat
en de Hofsingel, met bebouwing die het Spui naar het Buitenhof toe afsloot. De situatie
voor de doorbraak is op onderstaande kaart uit 1874 te zien:
Centrumkaart Den Haag, 1874. (Uit
Stal, 1998)
Gevel van Meddens en Zoon aan de
Kapelsbrug, gezien vanaf het Spui, 1910.
Links het Achterom, rechts de Hofstraat.
Buitenhof gezien vanaf de
Gevangenpoort, 1910. Links het ministerie van Buitenlandse Zaken in het 17e eeuwse Huis
van Albemarle, rechts het Hotel De Twee Steden. In het midden de doodlopende
Praktizijnshoek; achter het ministerie mondt de Hofsingel uit.
Na de doorbraak van de Hofweg werd deze aan
de oostzijde bebouwd met noodbouw, in afwachting van planvorming omtrend de uitbreiding
van de Tweede Kamer.
Kapelsbrug, gezien vanaf het Spui,
1938.
In de jaren twintig werd een prijsvraag
uitgeschreven voor definitieve nieuwbouw voor de Tweede Kamer op de plaats van de huidige
Hofplaats. Deelnemers waren onder andere Cuypers, Knuttel, Berlage en De Bazel. Geen van
de inzendingen bevredigde de kamer uiteindelijk; men miste een balans tussen de
monumentale uitstraling die het parlementsgebouw zou moeten hebben en de ruimtelijke
integratie met het Binnenhof; de ontwerpen van hadden hun ingang aan het Spui en keerden
het Binnenhof de rug toe. De ontwerpen van De Bazel en andere ontwerpen hadden ingangen
aan het Buitenhof maar dus geen monumentale toegang. Uiteindelijk werd het project
(helaas) afgeblazen en werd gekozen voor een opknapbeurt van de oude verblijven.
Ontwerpen voor nieuwbouw Tweede Kamer,
1924. Linksboven: ontwerp Knuttel, aanzicht vanaf Spui. Rechtsboven: ontwerp Cuypers,
aanzicht vanaf Spui. Midden: ontwerp Berlage, gevel aan Hofweg. Onder: ontwerp De Bazel,
gevel aan Hofweg. Uit Meurs, 2000
Ondertussen groeide de verkeersdruk op de
Hofweg en Spui almaar en in 1939 werd besloten tot verbreding. De overgebleven panden op
de Kapelsbrug, de westelijke zijde van de Hofstraat en de noodbouw aan de Hofweg werden
gesloopt. De huidige Hofplaats kreeg zijn vorm als parkeerterrein. Uitbreiding van de
Tweede Kamer vond kort na de oorlog plaats op de hoek van de Hofplaats met de Hofweg, de
zogenaamde Kortenhofvleugel in onopvallende historiserende stijl.
Er zijn inmiddels alweer plannen om deze vleugel te slopen voor nieuwe uitbreiding van de
Tweede Kamer, die blijkbaar nooit genoeg ruimte heeft.
Zoals gezegd werd in de jaren 80 besloten
tot nieuwbouw van de Tweede Kamer; het oorspronkelijke plan behelsde het openbreken van
het Binnenhof aan de Hofwegzijde en sloop van de gehele noordwand van de Lange Poten voor
nieuwbouw. Dit plan is gelukkig niet doorgegaan; in plaats daarvan is de nieuwbouw nu
achter de gevel van de Lange Poten gelegd. Gesloopt werden wel de Hoge Raad aan het Plein
en de panden langs de Hofstraat.
Gezicht op de Hofstraat, 1940.
Hoek Hofstraat - Lange Poten, 1976.
De huidige Hofplaats is zoals op de foto's
al te zien een tamelijk doods plein. De beide wanden hebben geen publieksfuncties. Op zich
is er niets tegen open ruimte in de stad, maar functieloze pleinen kunnen mijns inziens
beter bebouwd worden. Ik vind het persoonlijk onbegrijpelijk, dat De Bruijn heeft gekozen
voor behoud van dit plein, dat met de sloop van de Hofstraat zijn laatste levendige wand
verloor. Veel beter zou het geweest zijn terug te grijpen op de oude plannen uit de jaren
twintig, die uitgingen van bebouwing van het plein. Die voegden met hun monumentale accent
op de kop van het Spui ook echt iets toe aan het stadbeeld; de vergaderzaalomgang van De
Bruijn gaat schuil achter geboomte aan een plein waar zelden iemand komt. Waarschijnlijk
zou de Tweede Kamer met bebouwing van het plein ook niet wéér ruimtegebrek hebben gehad,
slechts 10 jaar na de oplevering van deze grootscheepse nieuwbouw.
Uitvoering van plannen voor bebouwing van
de Hofplaats lijken voorlopig ver weg. Op korte termijn zou het plein wellicht
verlevendigd kunnen worden met een kiosk met horeca. En dergelijke kiosk bevindt zich
sinds het begin van de jaren negentig op de Plaats. De Plaats kent geen gebrek aan
levendigheid en de kiosk ontsiert het plein; met een verplaatsing van deze kiosk naar de
Hofplaats zouden meerdere vliegen in een klap geslagen kunnen worden!
De Kortenhofvleugel van de Tweede
Kamer,
hoek Hofplaats (vm. Hofsingel) en Hofweg, juni 2002.
De gevels van het Binnenhof langs de
Hofweg en het Buitenhof, gezien vanaf het Buitenhof, juli 2002. Linksvoor het
standbeeld/portret in staal voor Willem Drees.
Westzijde: Op de hoek met
de Spuistraat een het voormalig modehuis Voss in Um 1800-stijl, van rond de eeuwwisseling.
Hoek Hofweg/Spuistraat met Burger
King, juni 2002.
Het pand is zeer beeldbepalend voor dit
deel van de stad. Het bevindt zich op de drukste voetgangerskruising van Den Haag; het
doorkijkje op de hoekpartij vanuit de Lange Poten is klassiek. Het pand is een
Rijksmonument en heeft gelukkig ook op de begane grond nog een goed geconserveerde gevel.
De architectuur doet mij persoonlijk sterk aan Brussel denken; ik vind het een van de
mooiste panden in de stad. Helaas heeft het huidige Burger Kingrestaurant dat erin
gevestigd is niet de uitstraling die bij het pand zou passen. Een andere invulling met
horeca of een andere publieke gelegenheid zou gepast zijn. De bovenverdieping wordt niet
gebruikt, getuige het ruitje bovenaan in de hoek (wellicht het meeste prominente ruitje
van Den Haag) dat al enkele jaren gebroken is. Hier zouden toch prachtige appartementen
gerealiseerd moeten kunnen worden.
Naast de Burger King heeft Berlage zelf de
bebouwing verzorgd van de door hem ontworpen Hofweg. Dit langgerekte pand werd gebouwd als
vevanging voor het gesloopte pand van Modehuis Meddens aan de Kapelsbrug en is nog steeds
bij dat bedrijf in gebruikt. In het gebouw is een poortje gemaakt dat leidt naar het
(ingekorte) Achterom.
Kijkje in de Hofweg vanaf het
Buitenhof, juni 2002.
In het midden modehuis Meddens.
Het rechteruiteinde van de gevel van
Meddens aan de Hofweg,
met poort naar het Achterom, juni 2002.
Meddens heeft een lange historie op deze
locatie en zou in principe moeten blijven; jammer is wel dat de langgerekte warenhuisgevel
weinig activiteit aan de straatkant genereert. Wellicht zou Meddens kunnen denken aan een
restaurant zoals de Bijenkorf (La Ruche) en V&D (La Place) dat hebben, in dit geval
aan de Hofweg. Het middeleeuws aandoende poortje naar het Achterom is erg leuk gemaakt;
het Achterom is een steegje met veel potentie, waar op dit moment diverse plannen voor
worden ontwikkeld. Wellicht zal hier ooit loop in komen, als ook het het gebied rond de
Kettingstraat, aan het andere uiteinde van het Achterom, als horecagebied tot bloei komt.
Naast Meddens bevindt zich het
Passagetheater met de derde arm van de Passage, gerealiseerd in 1930 door J. Duynstee.
De ingang van de derde arm van de
Passage aan de Hofweg, juni 2002.
Het pand huisvest aan de straatkant nu een
hotel, maar er zijn plannen om in het kader van de renovatie van de Passage dit hotel te
verplaatsen. Bij die geplande renovatie zou ook de ingang gaan worden opgehoogd om de
entree aan de deze kant meer te laten opvallen en meer loop in deze derde arm van de
passage te brengen.
Naast het Passagetheater stond vroeger het
laat 19e-eeuwse Hotel de Twee Steden in neo-renaissancestjl.
De gevel van Hotel de Twee Steden aan
de Hofweg, 1951.
In 1952 werd het hotel vervangen werd door
een groot wit pand voor de Hollandse Bank Unie. Dit gebouw raakte na verloop van jaren in
verval en het wit verdween achter een dikke laag vuil. Onlangs is het pand gelukkig
opgeknapt en opnieuw in gebruik genomen door de Haagsche Courant en een nieuwe vestiging
van het Rotterdamse Grand Café Dudok. Deze recente herontwikkeling is mijns inziens een
lichtend voorbeeld voor heel de Hofweg en het Spui.
Café Dudok aan de Hofweg, juni 2002.
De rij wordt afgesloten met het 17e eeuwse
voormalig Logement van Leiden op de hoek met het Buitenhof, nu bewoond door... Ronald
McDonald en zijn hamburgervriendjes. In 2003 is gelukkig de ontsierende plexi-glazen serre
verwijderd.
McDonald's in het vm. Logement van
Leiden, hoek Hofweg/Buitenhof, juni 2002.
Door Maarten van Wijk
- Introductie
"Boulevard de la Cour"
- Spui, tussen
Amsterdamse Veerkade/Schedeldoekshaven en Grote Marktstraat/Kalvermarkt
- Spui, tussen Grote
Marktstraat/Kalvermarkt en Spuistraat/Lange Poten
- Hofweg, tussen Spuistraat/Lange Poten
en het Buitenhof
Pagina's over Den Haag
