Inleiding
Parijs
De Parijse boulevards van Hausmann: wie kent ze niet, wie heeft er niet
wel eens langs geslenterd. Het zijn brede verkeersaders met veel razend verkeer, maar wat
zijn ze sfeervol, mondain, statig, gezellig, bruisend. Het middeleeuwse Parijs is er in de
18 eeuw grotendeels voor opgeofferd, maar voor een keertje kunnen we daar blij om zijn:
Parijs heeft er zijn eigen unieke uitstraling van gekregen.
Amsterdam
De brede Parijse boulevards met de mooie flanerende mensen erlangs gold in het
fin-de-siècle in heel Europa als een lichtend voorbeeld. Ook in Nederland: in Amsterdam
heeft men getracht het Damrak en het Rokin tot een dergelijke boulevard te transformeren.
Door geldgebrek en chaotische besluitvorming is zijn uiteindelijk echter de Beurs en de
Bijenkorf op de plaats van die boulevard gekomen, die oorspronkelijk dus twee maal zo
breed gepland was.
Den Haag
Ook in Den Haag was een soort boulevard opgenomen in het stedenbouwkundig plan
van Berlage uit 1909.
Twee eigenlijk: Den Haag zou twee brede monumentale verkeersassen moeten krijgen: één
van Hollands Spoor naar het nieuwe (inmiddels alweer gesloopte) stadhuis aan het Alexanderveld / Burgemeester de Monchyplein, en één van oost naar
west: vanaf de Grote Markt naar de Bezuidenhoutseweg.
Het concrete resultaat van het
laaste plan was de doorbraak van de Grote Marktstraat en de bouw
van grote winkel- en kantoorgebouwen erlangs, waarvan de Volharding (Buys 1929) en de
Bijenkorf (Kramer 1924) de bekendste zijn.
De noord-zuid verbinding werd deels
gerealiseerd met de doorbraak van de Hofweg, van het Spui door
het Buitenhof naar de Kneuterdijk. De
doorbraak in de Javastraat naar het nieuwe stadhuis kwam er niet,
evenmin als de doorbraak van de Stationsweg langs de Nieuwe Kerk
naar het Spui. Ook de nieuw doorgebroken Hofweg kreeg monumentale
bebouwing: Berlage zelf ontwierp het Modehuis Meddens (1913), en de Passage
kreeg een derde arm naar de nieuwe boulevard.
Voor de andere zijde
van de Hofweg was in de jaren twintig ook monumentale nieuwbouw gepland, die helaas nooit
gerealiseerd is. In dezelfde periode waren ook plannen voor een nieuw stadhuis op de hoek
Kalvermarkt/Spui, in plaats van op het Alexanderveld. Inderdaad
dezelfde plek waar 50 jaar later het nieuwe blinkend witte ijspaleis
van Richard Meier is gebouwd. Uiteindelijk volgens mij een ook de beste locatie: een
stadhuis verdient het op een drukke plek midden in de stad te staan.
