Door Chris Schram

Het (Oude) Centrum

Kneuterdijk

Ten tijde van de Republiek woonden er meer rijken in Den Haag dan in Amsterdam en dat terwijl de handelsstad aan het IJ 6x zoveel inwoners had.

De rijken lieten hun stadspaleizen bouwen rond het Plein, het Lange Voorhout, de Korte en de Lange Vijverberg en de Kneuterdijk. Anders dan in Hollandse Steden, zoals Leiden, Amsterdam & Delft, waren dat geen grachten. Alleen de bewoners van de Vijverbergen hadden water voor de deur (de Hofvijver).

Aan de oudste Haagse Grachten (Spui, Lange Gracht en Voldersgracht) woonden tot 1600 voornamelijk 'gewone' en minder draagkrachtige burgers.

Pas na 1600 gingen rijke Hagenaars aan grachten wonen. Zoals de Prinsegracht, Herengracht, Pauwengracht (Fluwelen Burgwal) en Prinsessegracht.

De Kneuterdijk heeft, net als het Lange Voorhout, een "L" vorm. De naam dankt het aan een dijktje bij de Haagse Beek en een 'kneuter', een klein vogeltje.

Aan de Kneuterdijk woonden enkele zeer beroemde staatslieden, zoals Jacob Cats, van Oldenbarneveld en De Witt. Enkele prachtige woonhuizen staan er nog (in Renaissance stijl van Johan van Oldenbarnelt en het Classicistische huis van Johan de Witt). Ze zien er tegenwoordig wel anders uit dan toen de beroemde bewoners nog leefden. Het huis van Van Oldenbarnevelt had een prachtige topgevel (op de zwart wit tekening hieronder goed te zien). Deze is tijdens een brand verloren gegaan. Het is vreemd dat de Raad van State, die het gebouw nu gebruikt, niet besloten heeft die te herbouwen, daarachter kan   weer een extra kantoor etage worden gemaakt. Den Haag krijgt er één van de fraaiste gevels voor terug.

Na de dood van Johan van Oldenbarnevelt (hij is na beschuldigd te zijn van verraad onthoofd op het Binnenhof) heeft de "Winterkoning" (zie geschiedenis) een tijd in het opvallende Renaissance huis gewoond.

De twee hierboven genoemde gebouwen worden thans gebruik door de overheid. Helaas heeft de Rijksoverheid tijdens een recente verbouwing niet gekozen voor een herstel van de gevel van het 'Van Oldenbarnevelt huis'. Het had de Raad van State (die nu in het gebouw gevestigd is) een extra etage opgeleverd en de stad één van de verloren pronkstukken teruggegeven.

Aan het begin van de 20e eeuw vestigden zich enkele banken op de Kneuterdijk, zoals de Nederlandse Handelmij. op de hoek van de Kneuterdijk en de Lange Vijverberg. Na de Ned. Handelsmij. heeft de ABN er heel lang zijn kantoor gehad. Later is die bank gefuseerd met de AMRO bank.

Het huidige kantoor van de bevindt zich ook aan de Kneuterdijk. Het pand heeft een opvallende gevel uit 1923. Dat bankgebouw is gebouwd als Hoofdkantoor van de Rotterdamse Bank Vereeniging (later AMRO bank).

Ook de Bank de Paris heeft een vestiging aan de Kneuterdijk gehad (hoek Plaats). Dat gebouw staat nu gedeeltelijk leeg en te huur.

In 1739 liet de Graaf van Wassenaar Obdam een paleis bouwen op een hoek van de Kneuterdijk. De architect was de beroemde Daniel Marot.

Marot bouwde in Den Haag zeer veel bijzondere gebouwen, zoals de Portugees Joodse Synagoge (Prinsessegracht), de uitbreiding van het oude Stadhuis, Schuylenburch, huis Huguetan en de Rooms Katholieke Schuilkerk aan de Juffr. Idastraat.

Vanuit de rechtervleugel van zijn stadspaleis had de Graaf een prachtig uitzicht over de Kneuterdijk in de richting van de Gevangenpoort en vanuit de andere vleugel kon hij het Lange Voorhout zien liggen.

Het paleis is later in handen gekomen van de Koninklijke familie en vervolgens van de Staat.

De bestrating van de Kneuterdijk is in 2002 vernieuwd. Het is alleen heel erg jammer dat de Gemeente gemeend heeft dat tussen alle zeer bijzondere en vaak zeer oude monumenten hyper moderne lichtmasten moesten komen, zoals die ook bij het Stadhuis te vinden zijn. Een enorme misser ! Te overheersend, te modern en dus niet geschikt voor dit deel van de stad.

Hier hadden m.i. (grote) klassieke lantaarns geplaatst moeten worden van het model dat hier voor 1930 te vinden was. Zoals dat ook in steden als Parijs en Praag het geval is.

Zeer positief is het herstel van de panden tegenover het Johan de Witthuis. Nadat ook de tegels boven de etalages in 2005 zijn vernieud zien die gebouwen er weer fantastisch uit.

Historisch Den Haag ???
Zonde !! :

• Lange Voorhout
• Lange Vijverberg
• Plaats
• Johan de Witthuis