Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door Chris Schram

 

Mauritishuis

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Rondleidingen Rondvaarten Uitgaan in Den Haag Links

Het (Oude) Centrum

De Korte en de Lange Poten
"Potenstraet" (anno 1392)

Arch. Kropholler

 

Al in 1392 was sprake van een Potenstraet, een wandelpad (zand) met daarnaast aan weerzijden Wilgenbomen, tussen het in het in kort daarvoor gegraven Spoye (gracht) en het Haagse Bos.

Waar het Haagse Bos een natuurlijk bos is, waren de Wilgen geplant (gepoot), vandaar de straatnaam. Toen de Herengracht en de Pauwengracht gegraven werden (1616), waardoor schepen dit deel van de stad konden bereiken werden er huizen gebouwd langs de poten. Hier staan de smalste huizen van de stad. Sterker nog. We vinden langs de Korte Poten het aller smalste huisje van Den Haag.

Ook het Bleyenburg, genoemd naar een groot grondbezitter die in deze buurt woonde, was oorspronkelijk een gracht.

Voormalige Bioskoop (Rex)

Handelsverkeer over land tussen Leiden (en verder) en Loosduinen/Westland kon gebruik maken van de volgende route door Den Haag Herengracht, Korte en Lange Poten, Spuistraat, Vlamingstraat, Laan, Jan Hendrikstraatje, Westeinde.

Een alternatief was Korte Voorhout, Hoge Nieuwstraat, Heulstraat, Noordeinde, Hoogstraat, Nieuwstraat, Vlamingstraat, Laan enz. Dat traject had echter als nadeel dat het Korte Voorhout een sjieke woonstraat was, dat er in de Hoge Nieuwstraat koetshuizen waren, waar "geparkeerd" werd en dat er veel bochten in het traject zaten.

De eerst genoemde route over land was daarmee favoriet. Dat had ook gevolgen voor de Herengracht. Aan de ene kant van die gracht was de kade breed en woonden Heren van stand in prachtige herenhuizen, aan de andere kant van de gracht was de kade smal en stonden kleinere huizen van ambachtslieden.


Het is niet zo verwonderlijk dat de eerst genoemde route langzaam uitgroeide tot de aorta van het Haagse winkelgebied. Tussen 1850 en 1900 kwamen hier steeds meer winkels. Op de hoeken van de Korte Poten kwamen bijzondere en zeer opvallende gebouwen. Het pand op de hoek Korte Poten/Bleyenburg uit 1920 is ontworpen door de beroemde architect A.J. Kropholler.

In 1971 werd het een autovrije wandelpromenade. Omstreeks 2000 werd de bestrating aangepast (fraaier) en thans zijn het gezellige winkelstraten. Rustiger dan de Spuistraat en de Vlamingstraat, maar dat ligt niet aan het aanbod. De Korte Poten heeft hele leuke winkels, je vindt er tevens een Weense Koffie Salon met heerlijk gebak !! (bij de Koediefstraat).. lekker ouderwets !!, een Museumwinkel, leuke meubel- en kledingzaken.. een Schitterende Jugendstil Apotheek en nog veel meer.

De Lange Poten wordt in feite gedomineerd door het voormalige Paleis van Justitie en het voomalige Hotel Central (thans onderdeel nieuwspoort en 2e kamercomplex). Het Hotel Central werd in 1887 gebouwd in dezelfde Neo- Renaissance stijl als het Paleis van Justitie. Het was ongetwijfeld het mooiste hotel van de stad, met een zeer bijzondere centrale hal in de stijl van de Passage !

In overgangsperiode van de Jugenstil en de Art Deco is het hotel afgebroken en herbouwd. In de jaren '90 verhuisde het hotel naar het Spui (Pullman Hotel Central), thans heet het Hotel Mercure.  Een gedenksteen -geschonken door het personeel- uit het oude Hotel Central hangt thans in dit Mercure Hotel.

Onder de tekening van het Grand Hotel Central is de oude passage van het oorspronkelijke hotel ook nog te zien. Daar dat tot 1915 nog bestaan heeft.

Op deze steen staan de jaartallen 1907 en 1932 en de naam van een zekere heer Sassen, die wellicht 25 jaar voor het hotel gewerkt heeft.

Wat goed te zien is, is dat de huidige gevel, ontdaan van alle franje, hopeloos saai is in vergelijking tot het origineel. Het is toch jammer dat het pand (thans deel uitmakend van het Regeringscomplex) met zo weinig liefde is behandeld. Schandalig eigenlijk.Vooral de extra etage die er opgezet is, lijkt nergens op.

Nederland is helaas al jaren overgeleverd aan een stel cultuurbarbaren en hoeft van het instituut (in 2006 200 jaar oud) Rijksbouwmeester / Rijksgebouwendienst geen hoge pet meer op te hebben.  We zagen dat ook bij de restauratie van het Catshuis.

Het is alsof je een Rembrandt of het Panorama Mesdag even snel restaureert met spuitbussen.

Neem een voorbeeld aan vele eigenaren van monumentale panden in de stad die er voor kiezen om hun eigendom in fraaie stijl te restaureren. Hang in het geval van dit voormalige hotel (de) schitterende lampen terug !! Herstel de oorspronkelijke dakconstructie, of gebruik in ieder geval materiaal wat bij het pand past !! Nu is het allemaal te "goedkoop" voor woorden. Een schande voor ons land !


De overzijde heeft enkele leuke winkels, zoals The American Bookstore en eetgelegenheden. Slechts weinigen weten nog dat hier ooit een Bioskoop geweest is (Centraal Theater). De opvallende beige gevel [zie foto in het aparte "Fotovak" aan het begin van deze pagina], met gezichtjes en een harp in de top, bestaat nog, er zit nu een meubelzaak in het pand. Dat is opvallend, want in 1979 waren er plannen het pand te slopen [na een brand in 1977] en plaats te laten maken voor een moderne parkeergarage ! Gelukkig is gekozen voor een garage onder het Plein (1984).

Wie het voormalige theater / Bioscoop kort na het middag uur goed bekijkt als de eerste zonnestralen over de muur kruipen kan één voor éen de (helaas vrijwel geheel weggebeitelde)  letters van  "Centraal Theater" zien verscheinen. Een bijzonder fraai gezicht !

Centraal Theater

Tussen de twee Poten ligt Het Plein, dat in een ander hoofdstuk beschreven wordt.. Leuke zijstraten zijn de Korte en de Lange Houtstraat, die eveens een apart hoofdstuk hebben gekregen.


De Heren- en Pauwengracht zijn in 1845 gedempt en (enkel en alleen) omdat de Gemeente in 2000 niet gekozen heeft voor heropening van deze gracht hebben de straten in dit deel van de stad het thans relatief moeilijk. Goedkope oplossingen zijn immers nooit verstandig. Een sfeer als bij de Dunne Bierkade en de Hooigracht was hier goed mogelijk geweest. Water brengt sfeer en 'leven'.

Maar goed.. van dit soort grote blunders leert men, een verstandiger Gemeentebestuur zal ooit nog wel eens kiezen voor het herstel van grachten en dan leeft ook dit deel van de binnenstad weer helemaal op. Den Haag verdient het

eXTReMe Tracker