"La Boulevard de la Cour"
Door Maarten van Wijk
Inleiding
Parijs
De Parijse boulevards van Hausmann: wie kent ze niet, wie heeft er
niet wel eens langs geslenterd. Het zijn brede verkeersaders met veel razend verkeer, maar
wat zijn ze sfeervol, mondain, statig, gezellig, bruisend. Het middeleeuwse Parijs is er
in de 18 eeuw grotendeels voor opgeofferd, maar voor een keertje kunnen we daar blij om
zijn: Parijs heeft er zijn eigen unieke uitstraling van gekregen.
Amsterdam
De brede Parijse boulevards met de mooie flanerende mensen erlangs gold in
het fin-de-siècle in heel Europa als een lichtend voorbeeld. Ook in Nederland: in
Amsterdam heeft men getracht het Damrak en het Rokin tot een dergelijke boulevard te
transformeren. Door geldgebrek en chaotische besluitvorming is zijn uiteindelijk echter de
Beurs en de Bijenkorf op de plaats van die boulevard gekomen, die oorspronkelijk dus twee
maal zo breed gepland was.
Den Haag
Ook in Den Haag was een soort boulevard opgenomen in het stedenbouwkundig
plan van Berlage uit 1909.
Twee eigenlijk: Den Haag zou twee brede monumentale verkeersassen moeten krijgen: één
van Hollands Spoor naar het nieuwe (inmiddels alweer gesloopte) stadhuis aan het Alexanderveld / Burgemeester de Monchyplein, en één van oost naar
west: vanaf de Grote Markt naar de Bezuidenhoutseweg.
Het concrete resultaat van het laaste plan was de doorbraak
van de Grote Marktstraat en de bouw van grote winkel- en kantoorgebouwen erlangs, waarvan
de Volharding (Buys 1929) en de Bijenkorf (Kramer 1924) de bekendste zijn.
De noord-zuid verbinding werd deels gerealiseerd met de
doorbraak van de Hofweg, van het Spui door het Buitenhof naar de Kneuterdijk.
De doorbraak in de Javastraat naar het nieuwe stadhuis kwam er
niet, evenmin als de doorbraak van de Stationsweg langs de Nieuwe Kerk
naar het Spui. Ook de nieuw doorgebroken Hofweg kreeg
monumentale bebouwing: Berlage zelf ontwierp het Modehuis Meddens (1913), en de Passage kreeg een derde arm naar de nieuwe boulevard.
Voor de andere zijde van de Hofweg was in de
jaren twintig ook monumentale nieuwbouw gepland, die helaas nooit gerealiseerd is. In
dezelfde periode waren ook plannen voor een nieuw stadhuis op de hoek Kalvermarkt/Spui, in
plaats van op het Alexanderveld. Inderdaad dezelfde plek waar 50
jaar later het nieuwe blinkend witte ijspaleis van Richard Meier
is gebouwd. Uiteindelijk volgens Maarten van Wijk ook de beste locatie: een stadhuis
verdient het op een drukke plek midden in de stad te staan.
