Door Chris Schram

Het [Oude] Centrum
De straten van het Hofkwartier

• Zie ook :
• Noordeinde
• Molenstraat/oude Molstraat

Het oude Den Haag binnen de Singel, het Den Haag van voor de grote groei die in de 19e eeuw plaatsvond, was opgedeeld 71 buurten.

Enkele namen waren : Goudleerhuisbuurt, Noord St. Jacobsbuurt, Illustere Parelbuurt, Denneweg (of Oostelijke) buurt, Hofspuibuurt, Nieuwe Uitlegge, Zuidbierkadebuurt en Herderinne (of Liefdes) buurt.

"Paddemoes" was ook een naam van zo'n buurt. Eigenlijk was det een beruchte naam, want het was de armste wijk in de 16e en 17e eeuw. De huizen werden vrijwel allemaal  afgebroken in 1648 om plaats te maken voor de Nieuwe Kerk (1649-1656) en de grote tuin die daaromheen ligt.

Ook nu is de binnenstad nog opgedeeld in wijken en buurten. De Nieuwe Uitleg valt nu onder Buurtschap 2005. In de 18e eeuw sprak men van de "Nieuwe- of Noord-Oostelijke buurt".

Het Hofkwartier ligt rondom Paleis Noordeinde.

De grenzen van dit buurtschap zijn de Prinsessewal, Hogewal, Noordeinde Heulstraat, Kneuterdijk, Halstraat, Rond de Grote Kerk / Groenmarkt, Torenstraat.

Op deze pagina foto's van de vele korte straatjes in de omgeving van het Koninklijk Paleis:

De Annatraat. Een slingerend kort straatje dat van de Hoogstraat naar de Oude Molstraat loopt. In de 14e eeuw sprak men nog van Hanne Wittestraat en later van de Lapstraat.
In deze straat vindt men enkele oude huizen. Enkele panden lijken oud, maar zijn omstreeks 2002 in de oude stijl herbouwd. Ook staat er een prachtig Jugendstil pand. In deze straat vindt men winkels en er is leuke horeca gevestigd. Op de hoek van de Oude Molstraat staat bijzondere nieuwbouw ('Vogelhuis") 

De Groenmarkt wordt gedomineerd door pand uit 1934 van Het Goude Hooft, een qua naam en lokatie eeuwen oude herberg. Een ander mooi pand is het oude Stadhuis van Den Haag, waar nog steeds getrouwd kan worden.

De halstraat is de oudste winkelstraat van het centrum. Het is een smal straatje dat tot het begin van de 20e eeuw de enige toegangsweg was naar het Buitenhof. De Halstraat is genoemd naar de Vleeshal die in de 17e eeuw in een voormalig kloostergebouw werd gevestigd.

De Hartogstraat is een smalle straat tussen Hoogstraat en Kneuterdijk.
Aan één zijde bevinden zich oude, 17e eeuwse, woonhuizen, de andere zijde wordt bijna geheel ingenomen door de tuin(muur) van het Johan de Witthuis. Het is een prachtig straatje. De straat is genoemd naar een Nederlandse Hertog die vóór het uitbreken van de 80 jarige oorlog in het Spaanse leger diende, hertog Erik van Brunswijk. Deze Hertog van Brunswijk had in dit deel van de stad een huis.

De Heulstraat is een straat die vanaf de Kneuterdijk naar het Noordeinde loopt. Het is een kaarsrechte straat. Iets wat zeldzaam is in het oude centrum en doet vermoeden dat het geen middeleeuwse straat is.

De naam Hoogstraat is makkelijke te verklaren. De straat begint bij één van de  hoogste "punten" in het oude centrum.

Den Haag is ontstaan op oude Geestgronden (een oude duinwal). Hoewel de Hoogstraat tot voor kort een hele mooie winkelstraat was, heeft het verdwijnen van tram 3 naar de tramtunnel er voor gezorgd dat de straat er nu slecht bij ligt. Prachtige winkelpuien zijn vervangen door bedenkelijk materiaal. Den Haag moet uitkijken dat het niet afglijdt naar het niveau van Belgische binnensteden, zoals Mechelen.

De Juffrouw Idastraat is genoemd naar een ´kloppertje´. Een dame die bij de Rooms Katholieke inwoners aanklopte om te vertellen waar (stiekum) Rooms Katholieke erediensten gehouden werden in schuilkerken. Er staan voornamelijk prachtige woonhuizen.

Korte Molenstraat. Het korte gedeelte van de Molenstraat. Tussen Prinsestraat en Torenstraat. Molen- en Korte Molenstraat zijn genoemd naar een molen die op het Noordeinde heeft gestaan. De Noordmolen.

Kerkplein, of Rond de Grote Kerk. Recentelijk nieuw ingericht (nieuwe bestrating en lantaarnpalen). Ziet er weer prima uit.

Molenstraat is genoemd naar de Noordmolen, die reeds lang geleden is afgebroken. Deze molen stond aan het begin van het huidige Noordeinde. De Molenstraat was rond 1400 de grens van het dorp Die Haghe. Het Noordeinde bestond toen nog niet. De Noordmolen stond dus aan de rand van het dorp.

De Nobelstraat. Men vermoedt dat er een heer Nobel in deze straat gewoond heeft. In deze straat staat één van de oudste huizen van de binnenstad, compleet met voorplein. Er is, voorbij de Prinsestraat, ook nog een Korte Nobelstraat.

Noordeinde. Een straat die voor wat betreft het aantal monumenten alleen wordt overtroffen door het Westeinde. Een straat die vanaf de Grote Kerk gezien richting de Noordzee loopt (en niet naar het echte noorden). Hier bevinden zich stadspaleisjes (waaronder het 17e eeuwse Paleis Noordeinde), fraaie winkels, hofjes en steegjes.

De Maziestraat is een doodlopend zijstraat(je) van het Noordeinde. Het ligt vlak bij de Noordsingelsgracht. De straat staat vol met voormalige pakhuizen, wat gezien de nabijheid van de gracht niet vreemd is. Hier werden goederen opgeslagen die per boot werden aangevoerd in een tijd dat er ophaalbruggen over de Singelgracht lagen zodat hoge schepen konden rondvaren. Tegenwoordig vindt men enkele gezellige restaurantjes in deze straat. Verder zijn de oude pakhuizen veranderd in woonhuizen.

De Oranjestraat is een 19e eeuwse straat met bijzondere architectuur. Temidden van Eclectische bouwwerken en gebouwen die  tegen Jugenstil aanhangen, staat in een inham ook nog een 19e eeuws pakhuis.

De Oude Molstraat is 14e eeuws. De straat is genoemd naar een oude Herberg. Oorspronkelijk werd de straat Molstraat genoemd, maar nadat er nog een Molstraat in Den Haag werd aangelegd (17e eeuw) werd het woord ´oude´ er aan toegevoegd. Het is een slingerende straat met kapelletjes, winkels en uitgaansgelegenheden.

De naam Papestraat stamt uit de 14 eeuw en kan te maken hebben het een huis van een ´Paap´ (priester) of een heer Pape. Daar is men (nog) niet uit. Je kunt er echter wel prima uit gaan ! Veel gezellige uitgaangsgelegenheden en ook enkele leuke winkels. Een bezoek aan Den Haag is niet compleet zonder een korte wandeling door de Papestraat. Deze straat ligt tussen Hoogstraat en de Prinsestraat.

De Pieterstraat is qua naam oud, maar qua architectuur niet meer. Op de één of andere manier heeft men hier toestemming gekregen om veel te slopen. Er staan volgens mij nog maar 2 of 3 waardevolle gebouwen.

De Plaats is het oudste plein van de stad, het bestond al als plein voordat Den Haag ontstond. In 1100 was het de Voorplaats van de eerste woning van de Graaf van Holland.

is voor een deel 17e eeuws en voor een ander deel 19e eeuws. De straat is genoemd naar Prins Willem II, de zoon van Frederik Hendrik. Hij liep oorspronkelijk van de Prinsessewal naar de poort van het Hofje van Dam. Die poort stond bij de Molenstraat. Eind 19e eeuw is Hofje van Dam verplaatst naar de Lange Beestenmarkt en kon de Prinsestraat worden doorgetrokken naar de Groenmarkt. De oudste huizen langs de Prinsestraat zijn 18e eeuws. De meeste panden zijn 19e eeuws. Er zijn hele fraaie exemplaren bij ! In de Prinsestraat vindt u leuke winkels en restaurants. De straat is een bezoekje zeker waard.

De Prinsessewal is één van de 17e eeuwse kades van de  Singelgracht. De hele kade wordt gedomineerd door de muren van de Paleistuinen en het Koninklijk Staldepartement. Er staan fraaie bomen. Het is een mooie wandelroute naar de Hogewal.

De Torenstraat is een product van de 20e eeuw. Ten behoeve van het verkeer is een nieuwe weg aangelegd die genoemd is naar de toren van de Grote Kerk. Er staan dan ook eigenlijk geen oude gebouwen. Bekend zijn Florencia (ijs salon) en Greve. Voor Florencia is een leuk pleintje.

De Halstraat

De Hartogstraat

De Heulstraat

Hoogstraat

De Juffrouw Idastraat

Korte Molenstraat

Maziestraat

De Nobelstraat

Noordeinde