Hof-stad
19e eeuwse Hofjes in Den Haag [2]
(Archipelbuurt & buurtschap 2005)

Een omschrijving van de 19e eeuwse Hofjes in het algemeen staat in hoofdstuk "19e eeuwse Hofjes in Den Haag [1]"

Onder de hieronder afgebeelde foto's worden de diverse Hofjes beschreven.

In de Archipelbuurt  liggen enkele 19e eeuwse Hofjes.
Het Schuddegeest, de Malle Molen en de Paramaribohof grenzen aan elkaar.

Schuddegeest is in 1886 geopend. Het Woord Schuddegeest heeft te maken met de Geest (zand) gronden en het feit dat je (iets verderop bij de Scheveningse Veer) je beurs leeg moest schudden om de tol te kunnen betalen. Wie veilig naar Scheveningen wilde reizen deed dat over de verharde en door wallen en muren beveiligde Scheveningseweg.

De Javastraat heette tot 1830 "Laan van Schuddegeest" en was tot dat jaar een smal, onverhard paadje. Omstreeks 1886 was ze al verbreed en verhard, maar het Hofje heeft de oude naam meegekregen.

De "Malle Molen" was de bijnaam van een grote molen die vanaf 1613 op deze plaats stond. Het bouwjaar was wellicht niet slim gekozen, want de molen had geen geluik. Al vrij snel nadat hij was gebouwd verloor hij drie van zijn wieken in een zware storm. De vierde wiek was nog half aanwezig, maar hing er geknakt bij. Zo heeft de molen nog vele jaren naast een boerderij in het veld gestaan. Dat was een raar gezicht en vandaar de bijnaam "Malle Molen". In 1693 heeft men hem afgebroken. Het hofje Malle Molen dateert van 1868.

Er stonden ooit bijna 40 molens in en om Den Haag, daar zijn er nu nog een paar van over (waarvan één in Loosduinen).

Het oudste deel van het Malle Molenhofje is eind 18e eeuw gebouwd om Franse soldaten te huisvesten tijden de Napoleontische tijd. Het jongere gedeelte is omstreeks 1830 gebouwd in de Boers-Vlaamse stijl toen Nederland en België tijdelijk verenigd waren. Er hebben veel beroemde Nederlanders in dit Hofje gewoond, zoals Paul van Vliet en Godfried Bohmans.

Het Paramaribohof is (ook) een heel bijzonder Hof(je). Een van de drie 'huizenrijen' grenst direct aan de Paramaribostraat. De kleur van de woningen en de bouwstijl is opvallend. Het is een heel mooi Hofje met een behoorlijke afmeting. Eigenlijk is sprake van zes rijen met woningen (waarvan twee aan de straat) want het Hofje is gebouwd rond een kruis van paden. Dit hofje is gebouwd in 1881 in Neo Renaissance stijl. Sinds 1937 zijn er toiletten in de woningen.

Absoluut uniek is het Javalaantje [1870 gebouwd voor burgerpersoneel van de toenmalige Frederik Kazerne]. Het ligt in een 'vergeten' hoek van de stad.
Het is een schitterend Hofje bij een stuk bos. De nieuwbouw er vlak naast is eigenlijk bizar.  Een groter contrast is er bijna nergens in de stad.

Schuin tegenover het Javalaantje lag vroeger het Hof van Wallega, dat is omstreeks 1976 vervangen door een flatgebouw.  Iets verder (met een ingang aan de Javastraat) ligt het Hofje van  Ooyen met 16 woningen.
Het is goed onderhouden en schilderachtig. Op foto's  is de unieke sfeer eigenlijk niet vast te leggen. Zoals met bijna alle Hofjes in en om de Archipelbuurt het geval is, ligt ook dit Hofje achter de monumentale gevels van de 19e eeuwse Herenhuizen.

Een bijzonder mooi Hofje zonder naam ligt aan de Sumatrastraat. Er hebben vroeger veel meer hofjes aan deze mooie 19e eeuwse laan gelegen. Op dit Hofje (uit 1869) na zijn ze allemaal afgebroken.  De huizen in dit naamloze hof zijn, in tegenstelling tot de huizen in de meeste andere hofjes "koopwoningen".

Vlak bij de Sumatrastraat ligt het Alexanderhof (1874). De toegangspoort ligt aan de Bankastraat en het Hofje werd vroeger ook wel Bankahofje genoemd. In dit Hofje staan 42 woningen. De oorspronkelijke bewoners waren Huzaren van het 3e regiment (ook wel "Rode Huzaren" genoemd) en hun gezinnen. De Huzaren waren gelegerd in de Alexanderkazerne.

De Denneweg (en omgeving) wordt ook wel het Haagse Quartier Latin genoemd. Het is een schilderachtige buurt (Buurtschap 2005) waar men wellicht geen Hofjes verwacht. Aan de Denneweg liggen nog drie Hofjes. De oudste (Lissabon) is omstreeks 1761 gebouwd. De twee andere Hofjes zijn iets jonger.
De kleinste van de drie is zeer bijzonder.
Hij wordt Henriëtte-, of Schildershofje genoemd en is omstreeks 1829 ontstaan. Wie door de poort wandelt heeft het idee de 19e eeuw binnen te wandelen. Er staat nog een enorme schoorsteen (baksteen) die bij een Rijtuigfabriek hoorde van G.J. van den Berg. Toen die fabriek gebouwd werd in 1906 werden 12 huisjes van het hofje gesloopt. Het was oorspronkelijk dus een stukje groter.

In dit Hofje heeft in de 2e wereld oorlog een verzetsleider gewoond (op nr. 74). Vanuit zijn woning wist hij belangrijke informatie door te geven aan Londen. In december 1943 werd hij gearresteerd in het Hofje en enkele maanden later te Utrecht terechtgesteld.

Het grotere Hofje heet Hofje van Susanna Zürkann (ook wel Kuypershofje genoemd) en is tussen 1768 en 1773 ontstaan. Meester timmerman A. Zodaer was de bouwmeester. Van de 18 huisjes die toen zijn gebouwd zijn er nu nog 16 over. De andere twee zijn bij de aanleg van de Nieuwe Schoolstraat gesloopt.

Wie aan het begin van de Denneweg richting het "het Lissabon" loopt herkent de resten van een derde Hofje. Het is het oudste van de drie (18e eeuw), maar het een doorgaand straatje geworden. Een deel van het Hof is vervangen door de nieuwbouw ("het Lissabon"). De naam Het Lissabon heeft waarschijnlijk te maken met de Portugees Joodse Gemeenschap die in deze buurt woonde.

Achter de Denneweg ligt een oud Hofje naast museum het Koetshuys (Hooikade). Het is typisch zo'n Hofje waar je dagelijks langs kunt lopen zonder het ooit te ontdekken, todat je, zoals ik, op een dag over het bestaan van dat Hofje in een boek leest. Dankzij de vele planten en bloemen doet het Hofje Zuid Europees aan. 

In de Malakastraat, midden in de Archipelbuurt, ligt het Malakka hofje. Met 4 huizen is dit één van de kleine Hofjes in de stad. Aan de achterkant grenst het Hofje aan de Haagse Beek. Wie wil zien hoe het Oude Den Haag (en andere steden en dorpen) er 100 jaar geleden uit moet hebben gezien kan daar eens gaan kijken. (Alweer) een heel bijzonder stuk stad.
De Hofjeswoningen en enkele (oude en nieuwe) pakhuizen grenzen er aan het water en men heeft een mooie boogbrug gebouwd. 

In de Delistraat, vlakbij de omstreeks 1824 gegraven Koninginnegracht, ligt het Delihofje (niet te verwarren met de nieuwbouw aan de Ternatestraat). Het Delihofje is in 1891 gebouwd en er woonden mensen die in één van de Haagse Paleizen werkten.
Dat is nog duidelijk te zien aan de huizen. Het Hofje is zeer goed onderhouden.

Hofjes in Den Haag

Liefdadigheids Hofjes

19e eeuwse Hofjes in Den Haag [1] (Zuid-West en Willemspark)
19e eeuwse Hofjes in Den Haag [2] (Archipelbuurt & buurtschap 2005)
19e eeuwse Hofjes in Den Haag [3] (Oud-West en Scheveningen)

Hofje van Wouw

Tuin der Hesperiden

Bijzondere Haagse tuinen

Het wonen in al deze Hofjes is tegenwoordig geen teken meer van armoede. De 'geslotenheid' en het exclusieve karakter maakt Hofjeswoningen zeer geliefd. Voor wie geïnteresseerd is : er staat er momenteel één te koop aan de Denneweg.

Externe Links

• Hofje van Brouwer in Leiden

• Hofjes in Leiden

• Hofjes in Amsterdam

• Bagijnhof Delft