Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door Chris Schram

 

Mauritishuis

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Rondleidingen Rondvaarten Uitgaan in Den Haag Links

L.J. Enthoven (& Cie),
later N.V. Pletterij
Voorheen E.B.L. Maritz en Comp.
Koper- en later Metaalpletterij

Sneek

De eerste fabriek aan de Trekvaart (thans Zieke) vlakbij het huidige Rijswijkseplein, werd geopend in 1823. De naam was toen nog E.B.L. Maritz en Comp. De familie Maritz kwam uit Zwitserland en enkele van hen hadden in de 18e eeuw hoge functies bij de Kanongieterij op de Nieuwe Uitleg. Edouard Bartholome Louis Maritz begon een Koperpletterij met Lion Israel Enthoven, geboren te Den Haag in 1787.

Enthoven was concert meester van de Franse Opera (in Den Haag) en tevens president-directeur van de Nederlandse Rijnspoorweg Maatschappij. Hij werd daarnaast directeur van de Koperpletterij .

In 1848 werd de familie Maritz uitgekocht en ging de fabriek verder als Metaalpletterij L.J. Enthoven (Leo John Enthoven). Eigenlijk eerst nog als Metaalpletterij L.I. Enthoven (nog te zien op de draaibrug over de Noord Westsingelsgracht). "L.I." stond voor "Lion Israel" en daaruit bleek wel dat het een Joodse familie was en dat gaf eind 19e eeuw blijkbaar toch problemen, vandaar de naamswijziging van de directeur en de fabriek.

Deze fabriek was ook betrokken bij de aanleg van Gasverlichting in Den Haag en bovendien werden vele monumentale (Metalen) constructies gemaakt die de stad nog steeds sieren. Toen Den Haag buiten de Singelgrachten ging bouwen, waren er nieuwe bruggen nodig. Enthoven maakte er enkele, zoals de draaibrug (1885) over de Noord Westsingelgracht en de voetgangersbrug (1861) in de Rivierenbuurt.  Ook het metaalwerk van de overkapping van Station Hollands Spoor is van Enthoven. Ouder nog was de overkapping van Station Rhijnspoor (Na 1890 "station Staats Spoor") uit 1870.

Daarnaast waren veel lantaarnpalen van deze beroemde metaalpletterij in diverse steden te zien.

In andere steden, zoals Haarlem en Delden, zijn fraaie sierhekwerken bewaard gebleven. De poort van de Iepenhof in Haarlem is bijvoorbeeld van zeldzame schoonheid. In 1867 was een Gotische Preekstoel van Enthoven te zien tijdens de wereldtentoonstelling te Parijs. Hoewel helemaal van Gietijzer doet het qua detailering niet onder voor een middeleeuwse preekstoel. De preekstoel is thans in het bezit van het Amsterdamse Rijksmuseum.

Het bijzondere van Enthoven was dat de directeur ook een liefhebber was van kunst. Zo stonden er regelmatig (enorme) standbeelden bij het woonhuis van Enthoven, naast de fabriek. Dat men de fabriek heeft afgebroken [1906] is wellicht logisch, dat het huis aan het water ook verdwenen is, is erg jammer. Het stond in de weg toen de Pletterijkade een (belangrijke) verkeersader werd.

Op het hoogtepunt (circa 1860) had Enthoven 800 man personeel. Veel van hen hadden bij de Haagse Kanongieterij gewerkt. Toen Enthoven omstreeks 1904 naar Delft verhuisde bleven veel arbeiders toch in de Haagse arbeidersbuurten wonen. Ze wandelden dagelijks naar Delft (en terug).

Van de Voetgangersbrug over de Haagse Oost Singelgracht maakte Enthoven een copy in Delft. Deze bestaat (ook) nog steeds.

In Sneek staat een prachtige mooie lantaarn voor het station. De originele lamp is verloren gegaan, maar deze was (evenals de nog steeds aanwezige sokkel) van de Haagse Firma Enthoven (1896). Bij Paleis Soestdijk ligt een brug van Enthoven, maar veel verder weg, in Zuid Afrika is er nog een (nu nog door (auto) verkeer gebruikte) brug van Enthoven in de hoofdstad Pretoria.

Ook in het voormalige Nederlandsch Indië zijn nog veel (spoor) bruggen van Enthoven in gebruik. De Metaalpletterij Enthoven had eind 19e eeuw zelfs twee fabrieken in Nederlandsch Indië (thans Indonesie)

Een andere Haagse Metaalpletterij was "Wed. A. Sterkman en Zn", beter bekend als "De Prins van Oranje". Een fabriek die eveneens verantwoordelijk is geweest voor enkele fraaie bruggen in Den Haag, zoals de "Zwembad-brug" over de Noord Singelgracht en de plaatbrug over de Hooigracht

 

eXTReMe Tracker