Veel mensen kennen de Haagse Ridderzaal
uit 1248, slechts weinigen weten echter dat er in de stad, vlak buiten het oude centrum,
resten te vinden zijn van een kerkje dat in diezelfde eeuw gebouwd is. Dit kerkje stond in
het dorpje (gehucht) Eik en Duinen.
Eik en Duinen lag in de oude duinen
tussen Loosduinen en Den Haag. Roomskoning-Graaf Willem II liet
hier rond 1234 een kapelletje bouwen ter ere van zijn vader (Graaf Floris IV). De
bevolking van Eik en Duinen groeide (relatief) snel en in 1331 werd dit kapelletje
omgebouwd tot een heuze parochie kerk. De kerk, die aan Maria gewijd was, werd een
bedevaartsoord voor Rooms Katholieken uit het gehele Graafschap en de landen er om heen,
omdat er een bijzonder reliek van het Heilige Kruis werd bewaard.
In de 15e en 16e eeuw liep het aantal inwoners
van het dorp sterk terug. Wellicht verhuisde men naar Delft of Den Haag, of misschien
werden de bewoners getroffen door ziekte (pest?). Omstreeks 1580 woonden er nog maar 100
mensen en daarom besloten de (Protestante) Staten van Holland het Rooms Katholieke kerkje
maar af te breken. Protesten van de bewoners van Eik en Duinen konden het kerkje zelf niet
redden. Toch is er een klein gedeelte van de kerk gespaard gebleven.
De toren en een gedeelte van de buitenmuur bleven staan.
Eeuwen verstreken en 420 jaar later is de buitenmuur geheel ingestort (en verdwenen), maar
van de toren zijn nog steeds enkele resten over (anderhalve wand). Ook de fundamenten van
de kerk zijn hier en daar nog steeds zichtbaar. Het is niet de enige echte ruïne in Den
Haag, ook van een oud klooster zijn (bij het Lange Voorhout)
resten over (1 muur) en wie goed zoekt kan in Den Haag ook nog resten van
"Reigersbergen" terugvinden, een kasteel dat in het Haagse Bos stond.
Vroeger liet men resten van oude gebouwen in Nederland lang
staan, maar tegenwoordig wordt alles snel opgeruimd. Zo waren er zelfs plannen om ook de
beroemde "Ruïne van Leiden" (foto hier rechtsonder) af
te breken (in 2001). Tijdens "Leidens Ontzet" 2004 bleken de muren er gelukkig
nog te zijn. Wellicht is men daar van gedachten veranderd ? Die Ruïne is belangrijk omdat
vanuit deze kerk de Pelgrimfathers ooit naar de VS vertrokken.
