Door Chris Schram

Het (Oude) Centrum
Pakhuizen

(ga met uw rechtermuisknop op de foto staan voor de lokatie)

 

 

Den Haag is sinds 1248 vrijwel onafgebroken het regeringscentrum geweest van Holland en later de Republiek en de Monarchie Nederland.

Er waren dan ook veel stadspaleizen, militaire gebouwen en statige woonhuizen en temidden van dat alles natuurlijk het Kasteel bij de Hofvijver, met een dubbele slotgracht (waarvan tussen Mauritshuis en het torentje van de minister-president nog een klein stuk over is).

Het Spui was gegraven om het water van Hofvijver en de slotgrachten (de naam zegt het al) te spuien. Na 1300 ontstond er een arbeiderswijk in de buurt van het Spui en enkele andere grachten die met dat water in verbinding stonden, zoals de Voldersgracht en de Lange Gracht (de huidige Gedempte Gracht / Gedempte Burgwal). Deze grachten deden dienst als binnenhaven.

In de 17e eeuw kwamen daar enkele belangrijke gracht-havens bij: de zeer brede Turfhaven, de Schedeldoekshaven (of Middelste Haven), Ammunitiehaven (of Statengracht), de Wijnhaven, Bierkade en Dunne Bierkade. Bij die grachten  stonden, net als in andere Hollandse steden, veel pakhuizen.

Op het Smidswater, de Hooigracht, de Nieuwe Uitleg en de Gietkom na zijn alle Haagse binnengrachten tussen 1800 en 1905 gedempt en vervolgens zijn veel gebouwen in de voormalige arbeidersbuurt afgebroken. Zo verdween (helaas) een hele stadswijk tussen Kalvermarkt, Spui, Ammunitiehaven en Oranje buitensingel.

 

Tegelijkertijd verdwenen ook veel pakhuizen uit het straatbeeld. Veel, maar gelukkig niet allemaal. Wie goed kijkt vindt er nog enkele tientallen. Er  zijn er bijvoorbeel een paar veranderd in woonhuizen en twee zijn er omgebouwd tot theater. De dubbele pakhuizen (1898) die nu  theater Pepijn huisvesten zijn beroemd. Ook op de hoek van de Lutherse Burgwal en Wagenstraat (een zijsteeg van de bekende winkelstraat met dezelfde naam) bevindt zich een theater (De Poort) in een voormalig pakhuis. Naast dit theater staan, in het zelfde straatje, nog enkele andere bijzondere pakhuizen.

Tussen de Nieuwstraat en de Schoolstraat (in een verborgen steegje) staan twee bijzondere pakhuizen die zijn omgebouwd tot appartementen !

Ook in de Bierstraat en de Kranestraat (het gedeelte tussen de Stille Veerkade en de Bierkade) vindt men nog enkele tot woonhuis omgebouwde pakhuizen. Datzelfde geldt voor de Spekstraat, de Jagerstraat en zelfs de Heulstraat en de Maziestraat, zijstraten van de Paleispromenade (Hoogstraat, Noordeinde)

Een oud pakhuis (1901) dat zijn oorspronkelijke functie heeft behouden vind je aan de Veenkade . Het bedrijf zelf, Hoogeveen, is al aan die kade gevestigd sinds 1895. Binnen ligt nog rails zodat goederen makkelijk naar achteren kunnen worden gebracht.

In de Assendelftstraat staat een heel bijzonder pakhuis uit de 18e eeuw. Het is gebouwd in Lodewijk XIV stijl. Woonhuizen in die stijl komen meer voor in Den Haag, maar een pakhuis in die stijl is uniek in onze stad.  Het rijkst versierd is het pakhuis achter het Noordeinde / Molenstraat (tweede rij, rechter foto hierboven).

(Voor lokaties : zet de cursor op een foto)

• Koetshuizen in Den Haag
• Hoogeveen