De "Oude Zaal" is ouder dan de
Ridderzaal. Hij ligt (dwars) achter die Ridderzaal en men kan hem bereiken via een trap.
Ligt de vloer van de Ridderzaal al meer dan een meter boven het straatniveau, de Rolzaal
ligt nog een flink stuk hoger.
Deze zaal is gemaakt in de tijd van
Roomskoning-Graaf Willem II, de vader van Floris V. Het was onderdeel van zijn paleis.
Vele eeuwen later, in 1511 werd hij ingericht
als vergaderruimte voor het Bourgondische hof en er werd (tot in de 19e eeuw)
rechtgesproken. In die tijd kreeg de zaal de naam Rolzaal.
In de Rolzaal werden in de 16 eeuw de eerste
"Ketters" ('besmet met de secte Lutheriane') berecht. Ook Van
Oldenbarneveld heeft hier aan het begin van de 17e eeuw de doodstraf tegen zich horen
uitspreken.
De zaal is niet toegankelijk voor publiek. Hij
wordt gebruikt voor bijzondere vergaderingen / bijeenkomsten. In 2005 heeft
President Poetin (Rusland) er de pers te woord gestaan aan het eind van zijn bezoek aan
Nederland.
Zelf heb ik de zaal 2 keer mogen bekijken
(tijdens TV opnames). Het is heel bijzonder om in de stad waar je geboren en getogen bent
in een ruimte te staan die al bijna 800 jaar oud is.
Het is alleen daarom al een indrukwekkende
ruimte, hoewel er tot in de 19e eeuw enkele flinke verbouwingen hebben plaatsgevonden. De
omvang van de zaal is echter niet gewijzigd. Men ziet ongeveer wat graaf Willem II
760 jaar geleden heeft gezien als hij daar was. Dat is eigenlijk heel bijzonder in een
land, in een stad, in een gebied waar sinds de 13e eeuw natuurlijk heel veel veranderd is.
De oorspronkelijke zaal was in de 18e eeuw
echter ernstig vervallen. Omstreeks 1757 is het complete plafond naar beneden gekomen en
dat had men daarna niet echt fraai hersteld. In 1808 (Franse overheersing) betonden
plannen om het hele gebouw af te breken. Dat is gelukkig niet gebeurd.
Rijksarchitect Peters heeft eind 19e eeuw aan
de hand van historische prenten een reconstructie gemaakt van de vermoedelijke
middeleeuwse situatie.
In de (fraaie) schouw hangen diverse
wapenschilden, met onder andere het wapen van Rooms Koning Willem II (dubbele adelaar).
Onder de Rolzaal bevinden zich grote
kelders. Deze zijn waarschijnlijk nog ouder dan de Oude Zaal en sinds de 13e eeuw amper
aangepast.Naast de Rolzaal liggen de voormalige woon- en slaapvertrekken van graven en
gravinnen.Door ramen in de zijvleugel kan men de gang met de deuren naar die vertrekken
zien liggen.
