Door Chris Schram

Het Regeringscentrum
Het Buitenhof

Noyelleshuis

Het Voor- Neder- of Buitenhof was gedurende vele jaren een besloten plein.  Het was alleen te bereiken door de Gevangenpoort, het Achterom en (vervolgens) de Spuipoort, of via de smalle Halstraat.  Om het Buitenhof lagen tot omstreeks 1500 grachten en er stonden muren (met indrukwekkende poorten) omheen.

De beslotenheid van het Buitenhof werd achtereenvolgens aangetast door de doorbraak van de Gravenstraat (1861), de bouw van de Passage (1885), de doorbraak van de Hofweg (1914) en de aanleg van de Vijverdam (1924).

Aan en op het Buitenhof stonden oorspronkelijk (13e eeuw!) vijf grote gebouwen: waaronder de Diefsteen (gevangenis), de Stallen, een Korenhuis en dienstwoningen. Het gebied behoorde in zijn geheel tot het Binnenhofcomplex. In de tijd van Graaf Aalbrecht was er ook een kleine dierentuin.

In de loop der eeuwen zijn alle oorspronkelijke gebouwen vervangen door statige panden, waarvan er ook nu nog een paar bestaan.

In het gebouw waar tegenwoordig Mc Donalds & een Advocatenkanoor in gevestigd zijn, bevond zich in de 17e eeuw het Logement van Leiden. Afgevaardigden van de stad Leiden konden daar overnachten indien zij in Den Haag moesten zijn.

Tot de Franse bezetting hadden de Steden van Holland veel meer macht dan tegenwoordig. 

Van Amsterdam en Rotterdam lagen de logementen aan het Plein en Dordrecht (de oudste stad van Holland) had zijn Logement op de hoek van Lange/Korte Vijverberg en het Voorhout. Dat  bijzondere gebouw is ondertussen verdwenen. Naast de Mc Donalds ligt nu een bioscoop. Hier stonden vroeger de logementen van Alkmaar en Enkhuizen. In het bijzondere gebouw (1904) heeft aan het begin van deze eeuw een hotel gezeten (Hotel "Deux Villes").  Daarnaast bevindt zich Restaurant-Dancing Havana. Dit bijzondere pand is in de 18e eeuw  gebouwd. Het was een wachthuis voor de militairen die het Stadhouderlijkpaleis (Binnenhof) bewaakten. Naast Havana bevindt zich nog een oud huis en het rijtje wordt afgesloten met de beroemde Passage uit 1885.

 

Tegenover Havana, naast de Hofvijver, ligt Noyelles Huis. Zoals het Mauritshuis van Prins (Johan) Maurits was en het -gesloopte- Huygenshuis van Huygens, was dit het huis van J.L. graaf de Noyelles.

Het is circa 1680 gebouwd in de stijl van het Hollands Classicisme, voor de Graaf van Noyelles, een hoge militair,  Opvallend is het ontbreken van (de 5) pilasters die zo kenmerkend zijn voor het Classicisme. De Gouden Eeuw was voorbij en het Classicisme werd soberder (goedkoper). Het pand valt na de herinrichting (en het verdwijnen van de auto's) van het Buitenhof (2007) veel meer op. Het komt veel beter tot zijn recht.

Er staan 3 prachtige Classicistische panden rond de Hofvijver, naast de Vijverhof zijn dat het Mauritshuis en de St. Sebastiaansdoelen (Haags Historisch Museum). Noyelles huis wordt thans gebruikt als kantoorruimte door de Regering en "Vijverhof" genoemd, maar de oorspronkelijke naam is natuurlijk veel mooier.

De doorbraak van de Hofweg (1914/1924) heeft er voor gezorgd dat het Buitenhof nu fysiek van het Binnenhof gescheiden is en op een 'gewoon' plein is gaan lijken. Aan het Buitenhof vindt men een bioscoop, restaurants, een hotel en enkele café's en al meer dan 200 zomers lang vindt men op het plein diverse terrasjes.

Er rijden ook trams over het Buitenhof (in het begin van de 20e eeuw reden deze trouwens ook nog over het Binnenhof en het Plein !).

In 2007 is het Buitenhof voor een deel auto-luw gemaakt. Tevens is het Buitenhof volgens het principe van de Kern Gezond heringericht. Het is (eeuwig) zonde dat de oude (circa 1860 gedempte) slotgracht niet (voor een deel) in ere is hersteld en dat men heeft gekozen voor een hyper moderne fietsenstalling (eind 2007/begin 2008) die het klassieke uiterlijk van het Buitenhof aan zal tasten.

Onderstaande foto's zijn van twee grote gevelstenen die in een fraai Hotel aan het Buitenhof gezeten hebben. "Hotel Groot Keizershof". Het is afgebroken, samen met Hotel Garni dat er naast stond (niet te verwarren met het 19e eeuwse hotel "Grand Carni" te Scheveningen (dat circa 30 jaar geleden helaas ook afgebroken is).

Thans bevinden de beelden van Groot Keizershof ("Flora" en "Hercules") zich bij het Gemeente Museum. Op de plaats van de twee verdwenen hotels staat sinds 1974 een vreselijk lelijk pand met daarin o.a. de Ambassade van Israël en twee (goede) restaurants.

Kermis op het Buitenhof in de 17e eeuw

Militairen op het Buitenhof

Bouwstijlen

Binnenhof

Ridderzaal