Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door Chris Schram

 

Mauritishuis

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Rondleidingen Rondvaarten Uitgaan in Den Haag Links

Haagse Grachten :
Zuid Singelsgracht
Bierkade / Groenewegje
Versie van : 25-07-08


Meer Foto's van de Haagse Grachten [1]
Meer Foto's van de Haagse Grachten [2]
Meer Foto's van de Haagse Grachten [3]
"Op de Haagse Gracht"

 



De Bierkade is de kade aan de centrum zijde van een in 1614 gegraven Haagse Haven (Zuid Singel(s)gracht). Men spreekt eigenlijk over Singelsgracht omdat er één gracht om het centrum ligt, die meerdere (singel) namen heeft. Vandaar de meervouds -s.

De haven is bereikbaar voor schepen tot 2m32 (hoogte). De Spuibrug is een vaste brug.

De kade aan de centrumkant werd in de 17e eeuw al de Bierkaay genoemd en de overkant noemde men "Over de Bierkaay" (nu Groenewegje). Omstreeks 1619 werd deze haven een onderdeel van de Verdedigingssingel, die -op aandringen van Prins Maurits- om heel Den Haag heen werd gegraven.

Omdat Den Haag geen officiële stad was -het had tot begin 19e eeuw geen Stadsrechten- mocht hier eigenlijk geen bier gebrouwen worden. Den Haag was echter ook geen gewoon dorp. Net als in steden waren hier twee burgemeesters en net als in steden waren hier na 1574 al Bierbrouwerijen. De oudste Brouwerij heette De Ooyevaer en lag aan een doodlopend grachtje in de Grote Brouwerstraat (bij de Turfgracht).

 

De Rode Leeuw was een andere Brouwerij en die lag bij de Brouwersgracht.

Al het bier, of het nu uit Den Haag kwam of uit andere steden, moest vervoerd worden naar de Bierkaay. Alleen langs deze zeer brede gracht (Zuid Singel(s)gracht) mocht bier worden gelost en verhandeld.

Er verschenen vele mooie 17e eeuwse panden langs het water met indrukwekkende trapgevels.

Voorbij de Wagenbrug lag de Dunne Bierkade (voorheen Nieuwe of Delftse Bierkaay). Hier werd bier verhandeld met een lager alcohol percentage (4%).

De meeste Singels van Den Haag waren slechts aan de "stadzijde" bebouwd. Aan de overkant van het water lagen uitgestrekte weilanden en aan de horizon kon men de kerktorens van het machtige Delft en het (zeer kleine) Zoetermeer zien liggen. Het bijzondere van de Zuid Singelsgracht was dat rond 1682 alle twee de 'oevers' al volledig bebouwd waren.

Aangezien Den Haag nooit stadsmuren kreeg stonden (staan) de huizen vrij dicht bij het water.

De gebouwen moesten (omdat zij aan de rand van de stad stonden en een ieder die Den Haag naderde onder de indruk moest raken) voldoen aan strenge eisen. Zo hadden ze bijvoorbeeld een voorgeschreven hoogte en breedte. Aan deze kade woonden redelijk welgestelde Hagenaars.

Winter 2007
juli 2008
 

In 1860 waren slechts twee panden met trapgevels over. Voor de tweede wereld oorlog waren ook die verdwenen.

Er stonden tevens enkele herbergen aan het water, wat natuurlijk voornamelijk te maken had met het bier dat hier toch al gelost werd en de schippers die ongetwijfeld dorst kregen van dat lossen ! Rond 1650 waren hier 15 (!) herbergen te vinden.

De oudste panden die nu nog langs de Bierkade staan zijn eind 17e, begin 18e eeuw gebouwd. De oudste huizen die nu nog aan het Groenewegje staan zijn daar omstreeks 1855 neergezet.

De "Ooievaart" heeft sinds eind 2005 een kantoor in het prachtig gerestaureerde pand Bierkade 18.

Er is in de jaren '80 van de 20e eeuw ook wat nieuwbouw neergezet (hoek Wagenstraat), die helaas niet goed past bij de rest van de omgeving. Aan de overkant van het water (Groenewegje) is ook nieuwbouw verschenen (eind jaren '90). Deze nieuwbouw vind ik persoonlijk mooier.

De monumenten worden tegenwoordig goed onderhouden.

Den Haag bezat vroeger enkele prachtige boogbruggen. Ze zijn vrijwel allemaal verdwenen. De oorspronkelijke bruggen werden 's avonds open gezet, zodat dieven en landlopers de stad niet in konden komen.

De verdedigingssingel is slechts één keer echt in 'staat van paraadheid' gebracht. Dat was in 1672 toen het gerucht ging dat de vijand (Fransen) nabij was. De Fransen waren echter ver weg (en zouden Den Haag in die oorlog niet bereiken). De geruchten waren onderdeel van een list om 'ongestoord' Johan en Cornelis de Witt te kunnen vermoorden.


Dat is allemaal heel lang geleden. Veel Haagse Grachten zijn (100 jaar geleden) gedempt, maar de Verdedigingssingel bestaat nog. Sinds april 2001 kunnen pleziervaartuigen (met een maximale lengte van 12 meter en een hoogte tot 2.28 meter) aanmeren in de haven bij het centrum van Den Haag. Trams stoppen naast de Haven, op het Spui. Het oude centrum is vlakbij. 

In 2001 was de haven nog vrij onbekend, er lagen toen slechts 15 schepen. In 2002 hebben veel meer schepen de haven weten te vinden. Sinds 2004 ligt de haven redelijk vol wat een bijzondere sfeer geeft. De haven is nog fraaier geworden in 2005 doordat de gemeente klassieke lantaarns heeft geplaatst. Dankzij de verbeterde situatie (qua verlichting) ligt de haven deze winter voor het eerst helemaal vol.

Het beheer van de Haven is vanaf het najaar van 2005 in handen van de Ooievaart. De Ooievaart gaat proberen de sfeer in dit gebied nog meer te verhogen. Daartoe wordt o.a. het Havenkantoor gebruikt.

De haven is aangekleed met planten / bloemen.

Bovendien ligt er sinds januari 2006 een "Hagenaar" in de Zuid Singelhaven.

Dit type vrachtschip is speciaal ontworpen (circa 100 jaar geleden) om de Wagenbrug te kunnen passeren. De voorganger van de huidige Wagenbrug kon slechts gepasseerd worden door schepen die niet hoger waren dan 2m40 en niet breder dan 4m15. Deze speciale vrachtschepen konden 100 ton materiaal vervoeren en brachten vooral bakstenen naar de stad die gebruikt werden bij de bouw van nieuwe wijken, zoals de Schilderswijk, Archipelbuurt, Benoordenhout, Bezuidenhout etc.

Het is de bedoeling dat de (door de stichting "De Ooievaart" aangeschafte) Hagenaar in de toekomst gebruikt gaat worden voor vergaderingen, high Tea en educatieve doeleinden.

Bij de haven zijn drinkwater, electra, douches en toiletten beschikbaar. De was kan worden gedaan en vuil water kan worden afgepompt.

Het centrum is door de passantenhaven bereikbaar voor zestig procent van de pleziervaartuigen uit het Vlietgebied. Grotere jachten en charterschepen kunnen afmeren in het Laakkanaal aan de Verheeskade en de Cruquiuskade. De Haagse wateren zijn bereikbaar voor zowel de grote als kleine binnenvaart.


Zweedse Huis, circa 1850

In 2009 wordt begonnen met het nieuwbouwproject "De Cathedraal" op de plaats waar het zogenaamde "Zweedse huis" ooit gestaan heeft. Onder het mom van 'het Zweedse huis had een torentje', komt er een torenflat van 50 meter hoog van de architect Soeters (in samenspraak met Rob Krier).

Zo wordt Den Haag ook in het oude centrum langzaam, maar heel zeker steeds meer de lucht in gestuwd.

Bierkade

Groene Wegje
Groenewegje

Mei 2005
Wagenbrug Wagenbrug circa 1660
Wagenbrug circa 1660

Oude Grachten van Den Haag
17e en 18e eeuwse Grachten van Den haag
De Singelsgracht

Gedempte Grachten te Den Haag

Het Zweedse Huis aan het Zieke

Het Spui

Wagenbrug

Haagse Grachten

eXTReMe Tracker