Den Haag is ontstaan buiten de
muren van het Jachtslot van de Graven van Holland. Dat jachtslot
was omstreeks 1248 gebouwd op een duintop bij een meertje. Dat duinmeertje werd 'gevoed'
door twee beken. De Bosbeek en een Duinbeek (ook wel Oost- en Westbeek genoemd).
De Bosbeek is voor een groot deel
gedempt, maar de Duinbeek bestaat nog steeds. Ook het meertje bestaat nog, al zal vrijwel
niemand er nog een duinmeertje in herkennen : de Hofvijver.
De Duinbeek (ook wel Haagse Beek of
gewoon Beek genoemd) begint in de duinen bij Kijkduin
(Schapenatjesduin) en stroomt al duizenden jaren evenwijdig aan de duinenrij in de
richting van Scheveningen.
De naam die de oorspronkelijke
bewoners van dit gebied aan de (duin)Beek gaven was Haragha (of Horagha). Deze naam werd
echter rond 1500 al niet meer gebruikt. Toen sprak men al van "De (Duin) Beek".
Een versterkt huis van een Graaf
van Holland stond al omstreeks 1097 bij het duinmeer (Hofvijver) waar
de Haragha naar toe stroomde. Dit huis werd 's Hage (of 's Haga) genoemd.
Het stond niet op de plaats van de
huidige Ridderzaal, maar op het plein dat we Plaats
noemen. Het huis heeft tot de 16e eeuw bestaan en werd lange tijd als Herberg (De Zwaan)
gebruikt.
Sinds 1880 kruist het Afvoerkanaal (of Verversingskanaal) de Beek bij Houtrust.
Het Beekwater wordt onder het
Kanaal doorgeleid en verdwijnt dan ook niet direct naar zee. De Beek slingert zich door
het park Sorghvliet en langs het Vredespaleis.
De rest van de route naar het
centrum van de stad ligt sinds de 19e eeuw 'ondergronds'. De Beek stroomt onder de
Zeestraat en het Noordeinde door naar de Kneuterdijk en
uiteindelijk komt het water (via een waterval) in de Hofvijver
terecht. Bijzonder is dat de Beek ook onder de Singelgracht doorstroomt.
Er is echter nog een zijarm van de
Beek die bovengronds blijft. Deze stroomt door de Archipelbuurt,
verdwijnt onder het Nassauplein (tot circa 1870 Nassaukade) even onder de grond, om bij de
Nassaulaan weer zichtbaar te worden. Deze zijtak stroomt bij de Boogbrug
van Koning Willem II in de Haagse Singelsgracht.
Tot circa 1910 stroomde de Beek ook
langs de Schelpkade naar de Singelsgracht. De restanten van een brug zijn vanaf de
Mauritskade nog te zien.
In 2004 heeft de Beek een zijtak
gekregen bij het Burgemeester de Monchyplein. Hier is een
fraaie waterpartij aangelegd.
Een wandeling langs de Beek tussen
Kijkduin en Vredespaleis is de moeite waard.
